Jak chłop babe zbytków łodłucył

12

Za downyk wiycie casow, kie to jesce cysorz Francisek Józef mocarnom rynkom nad Galicyjom wygrozoł, kie to wonsiate ziandery z gwerami na rymiyniak po Zywcu śpacerowały, kie to haj po groniak lasy łogromne sumiały, a hole jyncały łod bacowskik śpiwonek nsa wiyś pocyna sie stawiaj i kwiś.

Sejdzieśionto chałpa rosła juz haj w potoku wele Karusowego hyrbicka. Na mojdusu godom wam, sejśdziesionto chałpa bielała w słońcu, woniała smołom i jakomsik dziwnym świiyzościom lasu. Dłubacki było duzo, ale rzemieśników roznych doś… W łostatku prziseł śklorz, wstawił do łokiyn syby – nieboscyk Hajderek postawił piec i bywoj mi ta zdrow… rzekła Krzizyckula staro, kie łostatni ździorot na korce Maćkowi zawiezła.
Maciek wiycie babe mioł sykownom… warkoce corne, łocy przeźroczyste, kieby w nik pojźreć, to haj i duse swojom łobocyj by sie dało. Parobcy w nij sie zadurzali, miłowali jom całom słabościom serca – kie zaś weseli albo krzciny jakie były, to młode dziełusycka po konak haj stały, a śniom cało wieś tańcyła – zwyrtanego, krakowioka, casym zojeckiba, roz to Sobuś i wygibanego śniom zacon, ale Maćkowi nie zwidziało sie to głupie chybanie pod pazuchami, noji tyn przycisk wedle stanika. Łozesunył stoły, wyseł na środek jizby, Hanke wzion i posadził wedle siebie… ani mi sie woz, przygroził ji palcym. Naloł se potym do lampecki łokowity, przewozył, wypił, jeno mu tam w gorzelu kasik zabulgotało i taki goronc wielki po kościak sie łozesed. Kwilecke jesce łodcekoł, potym ściongnoł z klinka łodziwacke, przykrył Hance ramiona i powlok jom za sobom do dźwiyrzi.
Hanka bawij sie straśnie kciała, ciongła jom na muzyke młodoś… niekby jeno zagrali kany, to łumiyrajonco z wyrka stanie, a poleci, bali to, mozes ji nogi do stołu rzemiynckiym prziwionzaj, łurwie sie, poleci. Maćkowi w łocy głymboko zajrzy i krziknie – Maciosku jedyny moj, tysionce moje. Maciek pryndko łobuwo tedy kierpcye, podaje Hance łodziwacke i jidom. Bali to. Maciek jindzie bo musi. Ciongnie go tyn krzik, tyn głos łod serca – taki jakisik, jak oz, wbijo sie do zywego ciała, chyto za wontpia, raduje i smuci, nie do nika spokoju.
Psiakrew, psiakrew przeklino senieroz Maciek… skond sie łu nij bierze, co to za strasno jakosik moc? Dziwne jest to Hancyne miłowanie jeji zaracone wiara. Syćko mo w chałpie, ba łotok przecie i jo chłop nie od parady, a jeji wdy cegosik nie styko. Razem siejemy, razem zbiromy, hmm razem jymy, razem pod pierzynom legamy, besercyjom ci śniom, cegoz łuna jesce kce?  Hobelsko zbytkownico, jo ji zbytki łusami wyjdom. Wyrzeknie sie parobków, wselijnijakow tojcow po nocy. Sprawiedliwie tak bydzie, sprawiedliwie, nie dom sie za nos białogłowie wodzic. Lygołek śniom całom zime, całom wiosne, łoto hawok teroz dopirok na siano do brogu przeseł. Cegoz łuna psiokrew, kce, cegoz kce?
Nady jak sie ta co kany mani, niekze przidzie hawok na siano, przecieek zaś nie aki i trypom bez łeb jom nie zbyrkne.
Seł se ta po maluśku i seł. I te myśli ci razym śnim sły, na krok go psiakrwie nie łodstempowały. Dryncyły jego duse, we krwo kasik tam zalongły się ścierwy, a łun chpisko kie groń, jak krziknoł ka drzewiej w grapie, to jeno w lasak zajyncało – wystrasone zajonce i kuropatwy i syćko jino gowiedź po gonsak sie kryła, a tu takie marniuśkie myśli ku zimi go zginy…
- Hej – rozdarł sie w kojcu Maciek – kas je ta moc, kas je ta siła cok jesce wcora z korzyniomi rwoł…
- Hej – potwórzyły jedle w potoku, zajincały smreki w mitrysce i pocon leciej głos onad Kicore, wydziroł sie spomiedzy torni i jałowcow, jaz przepod tam kasik w łaziskak za sopotniajskom gojko. W Maćku zawarzyła się krew, łocy mu scirwiniały i widaj myśli nowe jakiesik do głowy przisły, bo nogle synył z ramiona grubego tromu, co na podpoł do chałpy nios i pocon jiś prozno, wyproscony i krzepki, jak wtedy, kie jesce probek ku Hance chłodzowoł.
W chałpie do baby nie łodezwał sie nic. Syjmił z siebie płotniane portki, głowe łowionzoł jakimsik mokrym wiekciskim i tak jojconcy powlok sie na wyrko. Hanka bez pore pocierzy nic nie godała, ale kiej to jojcynii nie łustało, a Maćkym ciysko po wyrku niemoc, tak zblizyła sie i pocyna patrzej wielgiemi łocyma na Maćka, tarmosij jego mokrom od wiekciska cupryne, a głaskoj po grubyk, ropaciatyk rynkak.
Maciek chory wcale nie był, cuł w sobie wielgom moc zdrowio i siły… łoto jedno tak umyślnie ślegnął, bi kcioł wiedziej, co powie jego baba, kcioł się przeświadczyj som, cy łuna miłuje go prawdziwie, cy tez tak jeno za nos muzykak wodzi. Hanka patrzy i patrzy. Po gymbie ślatowały ji mało co znacne ciynie. Ni to smutek jakisik wielgi, ni to łuśmiszek niewidocny taki, ni to radość, ni to zol. Diebli ta wiedzom, ktoz to babskom duse łogadnie?
W koncu znizyła głowe podła jego wonsiskow, podla mokryk scywiniałyk łusów, jaz go warkocym kasik pod syjom zagylgało. Byłby pewnie skocył, byłby przicisnał Hanke ku sbie, scałowoł i wdusił haw do samego serca, ale strzymoł go nogle jeji głos:
- Macisku moj złoty, na coz ci to? Całok haw przesła twojom boleściom, twojim wyrzykaniom i płacom.
Nie spodziewoł sie takij załośliwej nuty łu nij, ale zmruzył na pare kwil łocy i pomyslo se w duchu: to ci psiakrew baba dopiro, abo komedyjom gro, abo lzy sercym prawdziwe ku mnie, abo tez mysli zek konajoncy jes i kce mie pociesyj w łostatniej kwili. Na bek mu sie w łostatku wzyno – straśnie luto baby mu sie zrobiło i siebie, ale wonsai jeno zrusoł i pocon skarzyj sie takim ścisonym głosym, zdało sie, ze go haj łostatniom mocom za siebie pcho:
- Hanus, Hanicko mojo, jo zek haw juz na wykoncyju. Cuje, ze smierc mnie juz kosiskim po grzbiecie załordycyła. Juz mie ta zadne lyki na nogi nie postawiom, moji chłoroby nie łodzegno Francek, ani Duskula nie łodkadzi, trzeja pozegnaj tym pykny świat i braj sie na tamtom strone.
- Ło Jezu, ło Jezu – Pocyna wydziraj sie Hanka, klynkla podla jego wyrka, zakryła rynkami gymbe i wrescała jaz w łusak zwincało:
- Maciosku moj, Maciosku, nady mi tez nie łumiroj, zyj mi lo radosci i pociesynio. Syćko przedom, byk jeno ciebie wylycyj mgła, a kieby sie dało, to byk sie i sama łumrzyj za ciebie godziła…
- Hanuś, Hanicko moja. Tak mnie ty straśnie miłujes?-  Łodezwoł po kwili Maciek.
- Maciosku moj, duso moja jedyno, miłuje Cie nade syćko, nicym byłby lo mnie bez ciebie świat.
- No to kciałabyś prawdziwiej łumrzyj, a jo zebyk łostoł? – Podniosł sie kapkę i wzion łuporcywie patrzej ji w łocy, a łopytowaj a ciekawom chytściom, bo pocyny rodzij sie w głowie jakiesik dziwne, zbereźnickie myśli.
- Kciała byk Maciosku, kciała, bo mi zol ciebie.Teloś sie bidoku łokrapirował, ze mi jaz gymbom duse lankor wycisko.
- No to Hanicko, jo haw stane po maluśku, przyniose ci łokecek, łokryje łobrusym, pokropie świnconom wodom, potym zazgne gromnice łod Matki Boski Zielnej i mozes haj spokjnie duse Bogu łoddaj. Jo zoś skryje sie za piec, jeno cie tez piknie Hanicko prose, kie przydzie śmierć, to tez nic ło mnie nie wspominoj.
Hanka zlankorzono do samej kasik żółci, staśnie pocyna płakaj, ściskaj Maćka za grubom syje i załowaj w mokre wonsicka. Jaze w kojcu symia ze siebie kwiaciaste kieci i legła haj na świzej poscieli. Maciek sykownie nakrył jom drugim łobruśny, i wyseł potym na pole. Z kurnika wyciongnoł jednom jarzymbiastom kure, do miarecki wsuł troche łowsa i poloz nazod do jizby. Hanicka, jak ji naporoncył, tak lezała cicho, ani głowy spod łobrusa nie wyscynyła. Maciek zmysrknył łokim po jizbie, dźwirze mocnie na hocek zapar, nałosypoł po dylinak łowsa, spod pazuchy wypuścił kurę i skrył sie za piec. Kura, wicie była kapkę wystrasono, ale łobacyła ze nima nikogo, a dylinak łowies wzion sie łyzgotaj, złocij, tak na trzask prask wybrusiła dziub na progu i hajda dziubaj po dylinak. Hanka jesce kwilecke lezała po cicho, ale kie łuswysała co sie robi, tak na syćkie rany Krystusa Pana wzyna sie modlij, a becej. Ale śmierć wycie łuparto… sła kro za krokiem ku jeji głowie. W łostatku widzi jednak, że pociyrze nic nie pomagajom, tak zacyna septaj po cichu, by Maciek nie słysoł:
- Za piecyjom jest, za piecyjom…
Ale śmierć nie zwazowała, jeno sła potym łowies sie skoncył. Kura zaś widzi, ze nima co dziubaj, tak pcyna wyciongaj stopyrcone z łokocka maluśkie kłosecka, a Hanka dalij septo… Ady je za piecem, za piecym… Na łostatku kura podniesła trochę wysyj głowę i zawidziała tam na łobrusie pore ziorecek, tak zatrzepotała skrzydliskami i rymnyła całym ciynzorym Hance na głowe. A Hanka?…
- Rety Boskie! Jaze sie Maciek za piecym strufnył!!! – krzykniła strasnym, nieludzkim głosym:
- ADY JE ZA PIECYM!!!
Maciek,  kie to łosłysoł, zeskocył z pieca, syjmił z klinka pciyngiel i tak babe wyśmiatoł, co całe trzy tydnie za łazarstwie lezała.
Na muzyke potem nigdy juz nie sła, a Maćka tak miłowała i sanowała, co cało wiyś tej zmianie się dziwowała (-)
B. Piecha 1963

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

*

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>