Łódzkie wikipedystki muszę zmartwić, bowiem nie znajdą tu żadnych informacji stricte podręcznikowych, one do zgooglowania we wspomnianej wikipedii. Żadnego też pikantnego smaczku – no, może tylko ten, że głową chciałam utrącić stopę, zabytkowej figurze. Eteryczna podróż, w trakcie której Kopiec Wandy ale i Pacanów, a potem? Cudowny Kazimierz nad Wisłą. Ale najpierw ziemia sandomierska, cudownie pofalowana, pełna wzniesień, wzgórków,  pagórków a nawet Gór Pieprzowych (sic!), słynna z walorów historycznych, turystycznych i… owocowych. Zielona ziemia tak urodzajna, że pyszne, dorodne jabłka, na które niestety skończył się już  zbyt wschodni, rok temu kosztowały tu 15 groszy za kilogram!

Zwiedzanie zaczynamy w strugach deszczu, ja w firmowym woreczku na głowie,  i spiesząc się, by nie zamienił się w wartki potok szybko oglądamy  Wąwóz Królowej Jadwigi – stare, lessowe, rzeczne koryto. Królowej Jadwigi… bo Sandomierz to naprawdę królewskie miasto – dość powiedzieć, że sam Kazimierz Wielki gościł w nim aż 18 razy. My pierwszy, ale śmiem twierdzić, że nie ostatni. Zamek, który dyskretnie zerkał z wysokiego wzgórza na nasz autokar, analogicznie przywiódł mi na myśl moją pierwszą pracę w Krakowie, Rynek Główny 6.

Już mniej dyskretnie powitał celą tortur i dybami. Idziemy, od teraz będzie się powtarzało określenie „doskonale zachowany”:

A  w nim cudnie wyposażone muzeum z „dla każdego coś dobrego”. Ale i novum, to nie to, że nie można fotografować z uwagi na lęk o strukturę eksponatów, można, za jedyne 5 – 7 zł. Zatem korzystamy  cichcem bezbłyskowo, ale i bezpieniężnie. A tu od Sasa do lasa a wszystko w  gatunku Q: od doskonale zachowanych kości zwierząt z okresu paleolitu, mezolitu, poprzez strój Ludwika Solskiego, wielkie okazy krzemieni pasiastych – kamieni optymizmu (sic!),  z których zaraz obok wystawa przepięknej biżuterii.  Są tu stałe wystawy Iwaszkiewicza, oraz byłego burmistrza miasta zarazem malarza; Salonik artysty Mazurkiewicza składa się z 50 eksponatów. Jest kolekcja srebrnych łyżeczek, na przykład z wizerunkiem Indianina a przywieziona z zaprzeszłej Ameryki, jest izba Pszonki, szlubanka na której zmęczona już kapka nyny,  są przecudowne  krzyże i przydrożne kapliczki, doskonale zachowany szkielet w pozycji embrionalnej „z dostojeństwem inwentarza” składanym podczas pochówku ale i szklana pułapka… na muchy. Uwagę przykuwa męski żupan z bardzo praktycznym, czytelnym informowaniem niewiast o zamożności właściciela – ilością zakładek w pasie. Jeszcze  tylko srebrna cukiernica zamykana na klucz przed lepkimi łapami służby i wreszcie wielkie ściany z inscenizacją rzemiosł, z których słynął ten właśnie region. Z nich urzeka mnie o dziwo nie garncarstwo, skorupy czy rolnictwo a  rybołówstwo – toć onegdaj były w tej Wiśle dorodne łososie. Wyrywkowy przegląd zamykam eksponatem K. Frycza, zadomowionego tu na ostatnim piętrze. Na obrazie wejście do kościoła św. Pawła, w którym ochrzczono mojego przyjaciela:

Jeszcze tylko zerknięcie z zamkowego okna na Wisłę oraz z dziedzińca zamkowego na bazylikę katedralną, w której nie tylko piękne organy, remont cudownego ołtarza, wspomniany zamach głową na zabytkową stopę, ale i niepowtarzalne obrazy Karola de Prevot, ukazujące w całej okazałości chrześcijańskie barbarzyństwo. Katedra widoczna z przelotowej drogi, i właśnie m.in. ją mogłyśmy podziwiać  wieczorem, będąc   nieoczekiwanie drugi raz w Sandomierzu – w drodze powrotnej:

A potem już mówiąc „dzień dobry” Kadłubkowi zmierzamy do św. Jakuba, u którego przy cudownie  oświetlonej naturalnym światłem barokowej kaplicy, jest dowód na to, jak to powściągliwość nie zawsze popłaca. Pięćdziesiąty pierwszy zakonnik, który bojaźliwie skrył się na chórze podczas najazdu tatarskiego, mimo, że w końcu i tak zginął męczeńską śmiercią, nie został wpisany na listę 50 błogosławionych. Tu także dowód na to, jak nie popłaca i cwaniactwo. Otóż jeden z darczyńców, od którego chciano pozyskać ziemię pod budowę kościoła, przebiegle rzekł „oddam ją, gdy posadzone lipy do góry nogami zakwitną”. Na co ułyszał „dobrze, ale jak już stanie kościół, ty go nie zobaczysz”. I cóż się dzieje? Posadzone do góry nogami lipy przyjmują się, kwitną, ale jedna z pszczół zbierających z nich nektar kąsa „darczyńcę” wprost w oko, ten ślepnie sprawiając, że przepowiednia staje się faktem. U św. Jakuba, między cegłami a tuż obok bliźniaczego do bazyliki w Asyżu, wyjątkowego portalu, urzeka mnie maleńka, może wielkości sporej śliwki węgierki, główka księżniczki Adelajdy:

Dochodzimy do przycupniętego ot tak sobie domu Długosza, gawędząc o długich po łokcie, wykonanych z cieniutkiej irchy i dających się zwinąć w kuleczkę wielkości orzecha, rękawiczkach Królowej  Jadwigi. Albo o młodej pannie, która swą męską, odważną postawą, sama skazując się na pewną śmierć, ratuje miasto przed Tatarami. A tuż obok, na ulicy tegoż samego, Collegium Gostomianum z 1602, liceum ogólnokształcące dla bardzo zdolnych uczniów. No commentary:

„Czym skorupka za młodu nasiąknie… ” nie dziwi już nic. Bo jak się nasiąka zapachem aż tak starych murów, atmosferą aż tak historycznych kocich łbów, świadomością, że oto pod miastem, nie tylko fenomenalna podziemna trasa składająca się z piwnic magazynów średniowiecznych kupców, gdzie zaprawa w sklepieniu pamięta nadal z tamtych czasów białko, ale i obok współczesnych wystaw na przykład porcelany, cel skazańców, znów doskonale zachowane szczątki, tym razem CZASZKI BLIŹNIĄT (nie, niestety nie tych) Z OKRESU NEOLITYCZNEGO, III TYSIĄCLECIE PRZED N.E. ZŁOTA. Respekt!

A na Starówce kamieniczki, kamieniczki a między nimi studnia ale i chłopcy przebrani w rycerskie stroje:

Obok ratusza łańcuch do nieba, ściągający ponoć dla turystów dobrą pogodę. I rzeczywiście, jedyny w swoim rodzaju przewodnik, posuwający się ruchem konika szachowego po historii i swoich nieokiełznanych myślach, rdzenny sandomierzanin, emerytowany nauczyciel języka angielskiego, cudownie cudowny,  w sposób niespotykany już dziś, pozytywnie zakręcony inaczej – uroczy Pan Henryk, robi mi zdjęcie obok niego. Od tej pory o dziwo do końca dnia zapanowało wymarzone słonko:

A ono przychodzi  naprawdę w odpowiednim czasie, gdy wchodzimy podziwiać panoramę miasta i zakole Wisły…

…z wieży Opatowskiej Bramy:

Wyprawa udana, pogoda dopisała więc zdjęcia udane (Mike zamilcz!) i nie trzeba „pożyczać” plakatu z wystawy reklamującej produkcję serialu „Ojciec Mateusz”…

Krótko. Wrażenia? Po nieprzespanej nocy, pięciu godzinach doń jazdy, czterech spędzonych na  sandomierskim spacerku:

…i po dalszej podróży, kolejnym aż do wieczora zwiedzaniu i wreszcie na koniec  po ostatecznym, prawie siedmiogodzinnym powrocie „z dalekiej podróży”, zapamiętałam tyle: Sandomierz AJ LAF JU! – ew
fot. ewolny Sandomierz