Jezus Frasobliwy?

Francek Kisiała to było chłopisko, że hej! Mioł ze dwa metry zwyżki, a cały był jak piyń dymbowy. Aż dziwne, że w biydnej chałupce taki chłop sie uchowoł. Pojeść – to se pojod, wszystko jedno czego, żeby jyny było za tela. Worówek, placków owsianych, a w lecie grzibów, co ich moc roso kole jego chałupy, kaj mieszkoł na bryńskim pod Błatnym. Biyda go biła,  jednego, czego mioł dość, to świyżego, górskigo powietrzo. Chleba za młodu nie jodoł, chyba przi wielkim świyńcie.

Kie już był starszy, po daceci rokach, dostoł robote w pańskim lesie. Ale zarobek był taki marny, że nie szło z tego wyżyć. Pomyśloł se, że nie worce robić na grubych panoczków, trzeja więcyj pamiyntać na siebie. Toż dali ścinał w pańskim lesie, ale se sóm to drzewo sprzedowoł.

Mioł taki wielki wózek, co się do niego krowe zaprzęgało. Francek narómbał drzewa, nakłod na wózek, zaprzągnył sie sóm do niego – i wio! z gróni ku Biylsku. Od Błatniego ku Jaworzu cisło go na spodek, ale potym ku miastu trzeja było ciągnóć z całych sił. Kisiała, choć obstoł za kónia, mioł co robić, żeby wydrzić wózek z drzewym do Cińciałowej kympy. A było trzeja sie śpiychać, żeby jeszcze w nocy dojechać, bo wczas rano na granicy miasta wybiyrali myto, a Kisiała grajcarym nie śmierdzioł. Postawił wózek z drzewym na Krzywym Mostku i  czakoł, aż się rozwidni. Potym poszeł  sprzedać drzewo, mioł za to pore koron. A, że mu strasznie po brzuchu burczało, trzeja było cosikej małowiela zjeść. Wloz do gospody i kozoł se chlyb za sztyry szóstki. Był to bochynek jak przetak. Wyciągnył nóż z kapsy, kroł po kąsku – i za chwile było po chlebie. Jak sie z nim kto ze znajómych zetknoł, to sie go pytoł:
- Kisiało, a pośniadaliście już?
- Dzieproch chlyb za sztyry szóstki przepuścił przez zymby, a na Białej bydym  śniodoł.

Tak też bywało. Na Białej se poprawił, a jak mu sie poszczyńściło i porwoł więcyj grejcarów za drzewo, to se gardło troche gorzałką przepłókoł. Kole połednia jechoł nazoć i przyśpiywywoł se rozmaite bojki. Najaczy mioł pieśniczke:

Ty gorolu bryński
Ukrodłeś mi ryński
Jo to bydym żałować,
Ty mi ryński musisz dać.

Bo rod śpiywoł i tańcowoł, skyrs tego mieli go radzi na muzykach i wieselach.

Francka Kisiałe znali daleko, szyroko. Całe roki jeździł do Biylska z drzewym. W mieście starsi sie za tym ogrómnym gorolym oglóndali, dziecka za nim góniły, a ón dycki uśmiychniynty, nigdy sie swojom siłóm nie chwolił, był dobry i potulny jak baranek. Ale żodyn nie opowożył sie go dopolić. Gojni, choć wiedzieli, że ścino suszki w pańskim lesie, też nic z nim nie chcieli mieć i robili tak, jakby nic nie wiedzieli.

Roz w zimie, kiedy Kisiała dobrze wyziómbnył, wypił pewnie ze dwie sztwiertki gorzołki i było mu  wiesioło. Poszeł do zieleźnego sklepu, do Stozyjusa, stanył  se w progu i chcioł suchych żymeł. Kupczyk mu prawił, że tu może dostać gwoździe, łańcuchy, abo insze zieleźne rzeczy, a żymły sóm u piekorza. Francek jednak nie ustympował i dowzimoł sie o żymły. Kupczyk widzioł, że gorol mo dobrze pod myckóm, sturził Kisiałe. A tyn prask! – jak dłógi do śniegu na ulice…

Ludzie sie dziwajóm, co sie stało, chcieli mu pomóc wstać, ale ón leżoł jak nieżywy. Ktosik zawołoł miejskich porządkowych. Oni, kie sie dowiedzieli co i jak , chcieli Kisiałe zakludzić do mieskiego harestu na Rynek. Ale kto by takigo ciężkigo chłopa dosmyczył. Też jedyn zostoł przi nim, a drugi polecioł po tragacz. Nałożyli go na tyn tragacz i wiezóm do góry na Rynku. Okropnie to śmisznie wyglóndało. Kisiałowe nogi obute w kyrpce smyczyły sie po śniegu, ci dwaj zmyniali sie przy tragaczu, ciśli do góry, stynkali przy tym, fuczeli, a kole nich szła cało kupa halastry miejskij, co im to było dziwne. Kie ci dwa stróżowie porzóndku dociskali tragacz z Kisiałóm do góry, nogi sie im w kolanach  trzepały, byli spocóni i kapki im  z nosów wisiały. Już dojyżdżali do harestu, kiedy  Francek mrugnył okym i naroz wyskoczył z tragacza – i w kity ku Jaworzu. Jego opiekunowie nie mieli już siły, żeby go chwytać, a ludzie, co sie tymu wszystkimu  dziwali, śmioli sie do rozpuku, jak to gorol zrobił błozna z miejskich sługów.

Szły roki za rokami. Kisiałowi też już zaczynało sił ubywać, choć był jeszcze chłop jak buk. Była ostro zima. Francek Kisiała  szeł na przejmo przez jaworski grónie ku bryński granicy, bo sanie zostawił na spodku u swego bratańca w Jaworzu pod lasym. Pchało go w boku, utropił sie przez cały dzień, a dróga była ciynżko, śniega po pas. Siednył se na zwalonym drzewie, żeby se troche spocznóć. Podeprził se głowe – i tak go znaszli za pare dni robotnicy leśni, twardego zmarzłego na kość.

A to je wszystko prawda, było to przed sto rokami. Rozprawiali mi o tym Jura Waszek i Jędryś Kobiela, co jeszcze widowali Kisiałę, jak byli małymi  chłapcami.
Józef Kobiela Kalendarz Beskidzki 1963
fot. Ela Wolny Bielsko-Biała