„Zwardoń i malownicze szlaki turystyczne przebiegające przez pasmo przygraniczne właśnie stąd na Wielką Raczę  – liczne punkty i hale widokowe. Panorama Beskidu Śląskiego i Żywieckiego roztaczająca się ze szczytu Rachowca”. Czegóż chcieć więcej? Ostatnie spojrzenie świtem, z mojego dworca kolejowego, na B-B.

A podczas podróży non stop widoki, którym nie ujmuje urody nawet fakt, że są one przez grubą, brudną, pancerną wręcz szybę.  Właśnie  dlatego tą kolejową trasę polecam gorąco, nawet w deszcz. To jak podróż transsyberyjską koleją, ale gdzie ogrom cudownych widoków z trakcji ciągnącej się między na wskroś irlandzkimi w swej zieloności pasmami gór i wzdłuż bystrej, górskiej rzeczki, sprawia, że tu… powrócisz:

Na wyobrażenie powyższych słów, droga na Słowację. Widok z kolejowego, już zwardońskiego mostu, końca naszej mapy -  krajobraz w niczym nie odbiega od naszych stron:

Zwardoń wita totemem, który cokolwiek ma znaczyć, jest fenomenalny w swej wymowie, z każdej ze stron:

Zwardoń to naprawdę malownicza wieś. I idzie chyba inną drogą niż ta, po której Stanisław Witkiewicz przewraca się w grobie. Pozornie wiele stycznych – sprawność, zręczność w posługiwaniu się siekierkami góralskich cieśli, spod których rąk wychodziły  cudeńka,  małe chałupki będące pozostałością wsi, w Zakopanem kamienice secesyjne, historyzujące, modernistyczne a w Zwardoniu wiekowe wille. Mieszanka trudna do strawienia dla purystów urbanistyki za to malownicza dla obrońców, wielbicieli i smakoszy tych zakątków. I podczas, gdy dziś ten specyficzny wizerunek Krupówek jest zagrożony bakcylem regionalizmu rozprzestrzeniającego się jak rak, na siłę przenoszonych wiejskich chałup do miasta, obijanych secesyjnych kamienic belami drewna, krytych daszkami z desek mających imitować góralskie karczmy – Zwardoń to naprawdę nadal malownicza wieś, której nie przeszkadza nawet nadmetraż folii.

Wszystko pozamykane,  wszyscy w domach. Cicho, głucho… Kiosk RUCHu, a obok karteczki „Zaraz wracam” inna „Serek, masełko…”. Cud. Prowincjonalny cud. Albo kościół, obok drzewo, na nim szlak ale i… kury! Idziemy trasą niebieską. To „fragment szlaku wyznakowanego w roku 1928 przez Władysława Midowicza, jako wariant Głównego Szlaku Beskidzkiego, na odcinku Barania Góra – Zwardoń – Wielka Racza”. Idziemy przez pierwsze wzniesienie, dla ceprów zapewne góra – osiedle Pydychy:

A w nim na szczerym polu o dziwo, wolnostojące serduszko. Tuż obok, na leniwie rozślimaczonym wiadukcie,  tuningowany mały fiat, by zaraz za nim, naszym oczom ukazało się najpiękniejsze dawne przejście graniczne jakie znam – Myto. A nad nim? To nie jest tak, że w Beskidach nie mamy plastikowych łabędzi, o nie. Mamy… sarny:

„Som my w Unii”  – byłe przejście graniczne najlepiej widać po drodze z mostu, ale pełen jego obraz z osiedla Węglarze. My przyszłyśmy sprzed tej ostatniej, prawie na środku, „szarawej” górki. To tam w dole, między masywami, jest kolejowa stacja PKP:

Wspinamy się wyżej -  nie, nie jestem w ciąż – podziwiając inwencję w malowaniu znaków „gdzie się da”, również w sms:


No som my w  Unii, som, dlatego śmieci wyrzucane są już za dom a nie przed, na widok gadziewi. To przypomina nadbużańskie słowa Kropli „my też rzucamy puszki w trawę, może miejscowi mają tu taki zwyczaj?”. Brrr…  Na pocieszenie, ze wspomnianego osiedla Węglarze, widoki na stronę polską i słowacką takie, że tylko ech „nie rzucim ziemi skąd nasz ród!”:

Pogoda nie sprzyja. Wracamy, nie dotrzemy dziś do Morza Czarnego (sic!) – główny wododział europejski  to zbocza źródłowej doliny Czadeczki, wraz z sąsiednią doliną Krężelki  i należą do zlewiska Morza Czarnego.  Chciałoby się tu zostać:

Na koniec jeszcze pozbójować przy frytkach, piwku i poniewieranych cyckach, ale tu zaś w kącie ta kobieta, nad którą i drabiniaste wozy tańczą zbójnickiego, pod samiućkim sufitem:

„Pódymy chłopcy kraść i zbijać
Bo ni momy za co pijać
Ej, bo sie zapocyno
Ej, bo sie zapocyno
Bucyna ozwijać”
„Panowie, panowie, bedziecie panami,
ale nie bedziecie rządzić górolami”.

Władysław Skoczylas: Pochód zbójników
Drzeworyt na gruszce, 1919 rok.

Droga powrotna już w deszczu.  Strona słowacka i wyłania się pociąg sunący z  Žiliny:

Znów podróż prawie przez dwie godziny, ale i milion zdjęć robionych przez kolejowe okno. Wspaniałe widoki gór, lasów, Morza Żywieckiego, rzek, mostów, zarośli, zielonej w swej zieloności zieleni! Widoki sączące się leniwie w trzewia:

Zmęczenie? A kas!!! No, może troszeczkę:

fot. Ela Wolny Beskidy