W 1492 r. Krzysztof Kolumb odkrył Amerykę i jest to ważna data dla świata (tak czytamy w podręcznikach do historii), gdyż dała możliwość ekspansji i zasiedlenia nowego lądu. Od tego momentu świat zaczął nabierać właściwych proporcji, bowiem stał się cywilizacją globalną, której ton nadawała agresywna Europa.

I zawsze odnosi się wrażenie, gdy czyta się o odkrywaniu i zasiedlaniu Ameryki, że pierwsi osadnicy nie znaleźli tam nic innego jak kraj miodem i mlekiem płynący, porośnięty dziką puszczą przez którą płynęły krystalicznie czyste strumienie pełne ryb.  Spotyka się co prawda ludzi, ale są to wędrujący Indianie, którym obcy jest instynkt własności do ziemi, tym chętniej więc osadnicy biorą ją w posiadanie budując nową cywilizację. A tych Indian wcale nie było tak mało i nie byli aż tak dzicy jakby się wydawało na pierwszy rzut oka.

W XV – XVI wieku żyło w Europie około 80 mln. ludzi. W tym samym czasie w obu Amerykach żyło ich ponad 100 milionów!!! Czy  zatem wyrafinowaną cywilizację Inków i Azteków możemy nazwać dziką? Nie sadzę…

Kiedy pielgrzymi na statku „Mayflower” wylądowali na północnoamerykańskim wybrzeżu, na ich powitanie wyszli rdzenni mieszkańcy tej ziemi. Nie było ich zbyt wielu mimo że okolica pełna była opuszczonych indiańskich osiedli. Jedno z nich europejscy przybysze uczynili swoim pierwszym schronieniem. Gdzie więc podziali się ich poprzedni mieszkańcy? Co wydarzyło się na Wschodnim Wybrzeżu tuż przed przyjazdem pierwszych białych osadników?

Odpowiedź jest banalnie prosta. Dwa lata wcześniej wybuchła tam epidemia żółtaczki, która zabiła aż 90% całej populacji! Ludzie  zamieszkujący Amerykę byli bezbronni wobec chorób przywiezionych zza oceanu i ginęli od nich jak muchy. Nie trzeba było ognia i miecza, aby podbić cały kontynent, śmiertelnie skuteczną bronią okazały się bakterie i wirusy. Kolumb odkrył Amerykę w sposób symboliczny, bowiem wiedza o jej istnieniu od setek lat głęboko zakorzeniona była w świadomości Europejczyków. Wikingowie, mnich Brendan, nawet baskijscy rybacy przez setki lat łowiący dorsze u ujścia rzeki Św. Wawrzyńca, dobrze znali nowy kontynent. I to oni przywlekli tam ze sobą choroby, które uśmierciły całą niemalże indiańską cywilizację. Wiele z tych chorób pochodziło od zwierząt i Europejczycy od wieków żyjący wśród nich, stali się na nie odporni lub znosili je znacznie lżej niż mieszkańcy Ameryki, którzy nie hodowali nawet… psów!

Podróżnik Fernando de Soto opisuje w swym dzienniku z podróży, tętniące życiem indiańskie osady w dorzeczu Mississippi.  Wraz z de Soto podróżują inni Hiszpanie, by zabezpieczyć sobie źródło żywności, wożą ze sobą żywe świnie. Grypa i wietrzna ospa przeniesiona ze świń na Indian wybija tych drugich do nogi i już kilka lat później kolejne odkrywcze wyprawy nie znajdują tam żadnego śladu życia, oprócz powoli niszczejących i pustych ludzkich osad. Zresztą to samo stało się z mieszkańcami wyspy Tainos na Karaibach, gdzie Kolumb zbudował swoją pierwszą bazę wypadową w Nowym Świecie. Na wyspie mieszkało około 100 tys. rdzennych mieszkańców, ale już 10 lat później nie został z nich ani jeden. Wszyscy zmarli od chorób i niewolniczej pracy jaką narzucili im Hiszpanie. Wietrzna ospa czyli small pox było okrutnym Pox Americana,  dzięki któremu nowy kontynent stanął otworem dla jego odkrywców a los jego rdzennych mieszkańców to jakby historia żywcem wzięta z książek Stephena Kinga i nie mieści się w głowie, że cywilizacje tak doskonale rozwinięte jak np. imperium Azteków padły tak szybko i niemalże bez oporu.

Mieszkańców Ameryki często nazywa się Indianami, bowiem Kolumb sądził, że dopłynął do Indii i tak nazwał napotkanych tam ludzi. Rząd amerykański starał się zmienić tą wprowadzającą w błąd nazwę i nazwał rdzennych mieszkańców tej ziemi Native American, co również jest niebyt fortunne, bo każdy kto urodził się w Ameryce  jest z tego tytułu jej rdzennym mieszkańcem. Sami zainteresowani wolą pierwszą nazwę: Indianie – i stała się ona uniwersalna dla Apaczów z Kolorado i Yonomani z nad Orinoko. Ta trudność w znalezieniu właściwej nazwy nie jest tak unikalna. Sami Europejczycy swą nazwę zawdzięczają… Amerykanom (sic!), którzy nazwali ich w ten sposób, by odróżnić od siebie ludzi stamtąd. Do tej pory bowiem wszyscy biali ludzie nazywali się solidarnie Chrześcijanami.

Wygląda na to, że mówiąc o mieszkańcach Ameryki przed Kolumbem wszystko staramy się wygodnie uprościć. Uznaje się powszechnie, że pojawili się oni na kontynencie, kiedy po zamarzniętej cieśninie Beringa przewędrowali z Azji, ale wystarczy spojrzeć na Navajów czy Hopi, albo na rzeźby Olmeków o murzyńskich rysach twarzy, by zauważyć głębokie różnice antropologiczne pomiędzy nimi. To wskazuje, że Ameryka była odkrywana od tysięcy lat a ludzie napływali doń z różnych kierunków. Podobnie nie docenia się osiągnięć tych cywilizacji, uznając je za zacofane i prymitywne. Sam fakt, że np. Inkowie nie znali kola, wcale nie stawia ich w gorszej od nas pozycji. To co z naszego punktu widzenia jest oczywiste nie musi pokrywać się z tym samym punktem widzenia Inki. Inkowie koła po prostu nie potrzebowali. Ich cywilizacja oparta była na produkcji bawełnianych tkanin i do wszystkiego co potrzebne było im w życiu, używali lin i sznurów. Hiszpanie byli wstrząśnięci, widząc rozwieszone nad przepaściami mosty linowe, którymi bali się przejść, bo zasady ich działania długo nie mogli zrozumieć. Zresztą pismo Inków również oparte jest na sznurkach i do tej pory nie jesteśmy w stanie go przeczytać.

Inkowie kontaktowali się z całym zewnętrznym światem a zwłaszcza z Aztekami. U wybrzeży Panamy, Hiszpanie napotkali inkaski statek wyładowany bawełną. Ale to nie bawełna ich zainteresowała lecz złote ozdoby, którymi obwieszona była załoga. Za wszelką cenę postanowili dowiedzieć się, skąd pochodzą przybysze i już wkrótce o losie Inkaskiego imperium zdecydował niewielki oddział konkwistadorów pod wodzą Francisco Pisarro. Awanturnicza wyprawa Pisarro, omal nie skończyła się fiaskiem, kiedy jego zdziesiątkowany oddział oczekiwał ostatecznego miażdżącego uderzenia, ale przyniesione przez Hiszpanów choroby właśnie zaczęły zbierać swe żniwo, zabijając króla Inków wraz z całym dworem i elitą kraju. W ciągu zaledwie kilku lat mająca tysiąclecia za sobą, cywilizacja legła w gruzach.

Aztekowie doświadczyli dokładnie tego samego smutnego losu. Ten waleczny naród, doskonale orientujący się w zawiłych prawidłach astronomii i matematyki, potrafiący nawadniać swe pola i używać pługu, który w Europie zaczęto stosować dopiero w XVIII wieku, padł w kilka lat, kiedy 95% jego ludzi umarło na choroby przywiezione przez zdobywców.

W Północnej Ameryce na Wielkich Preriach, żyła jeszcze inna wyrafinowana indiańska cywilizacja do której choroby dotarły szybciej niż biały człowiek i wyginęła kompletnie niezauważona przez historie. Jej szczątki odkrywa się dopiero teraz i okazuje się, że ludzie ci żyli w niezwykle ścisłym związku z naturą,  starając się wycisnąć na niej jak najmniejsze piętno. Potrafili wytapiać metale, handlowali ze wszystkimi ludami dookoła siebie, docierając do Meksyku i Nowej Anglii. Wielkie Prerie nie są stepem, naturalnym tworem przyrody a rolniczą przestrzenią, którą po wycięciu tam lasów utworzyli ludzie, prowadząc na nich dziesiątki upraw. Pustkowia prerii tworzyły również specjalne strefy do polowań, gdzie łatwo było dopaść nieosłoniętego drzewami bizona czy antylopę. A wszystko tak, by równowaga w przyrodzie nie była niczym zachwiana.

Wszystko to zniknęło z powierzchni Ziemi zdmuchnięte przez cywilizację, którą my również reprezentujemy i ciekawe czy ujdzie nam to bezkarnie.

W leadzie, obraz Salvatora Dali, przedstawiający jego wizję odkrycia Ameryki. Obraz wisi w muzeum w St. Petersburgu na Florydzie (nie w Leningradzie). A oprócz tego moje zdjęcia z Sandy Hook na Wschodnim Wybrzeżu USA – Chris Miekina
www.nowaatlantyda.com